Vitamine B6

Vlees, vis, gevogelte, eieren, (zetmeelrijke) groenten, granen, peulvruchten, noten en zaden.   

Vitamine B6 is een verzamelnaam voor meerdere vitameren, waaronder pyridoxine (PN), pyridoxal en pyridoxamine, en hun gefosforyleerde vormen. Pyridoxaal-5-fosfaat (P5P of PLP) is de biologisch actieve co-enzymvorm. 

De biologische beschikbaarheid van vitamine B6 verschilt per bron. Plantaardige voedingsmiddelen bevatten deels pyridoxine-glucoside, een vorm die naar schatting ongeveer 50% minder goed beschikbaar is dan andere B6-vormen. In een gemengd voedingspatroon bedraagt de gemiddelde biologische beschikbaarheid van vitamine B6 circa 75%. Bereiding en voedselverwerking kunnen deze biologische beschikbaarheid bovendien met 10-50% verlagen.  

Suppletie met P5P heeft als voordeel dat de omzetting naar de actieve vorm niet meer nodig is, een proces dat interindividueel kan variëren. Dit kan met name relevant zijn bij personen met een verminderde omzettingscapaciteit. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat de vorm waarin vitamine B6 wordt aangeboden relevant kan zijn voor zowel effectiviteit als veiligheid.​

De vitamine B6-status kan worden beoordeeld aan de hand van plasma- of serumconcentraties van pyridoxaal-5-fosfaat (PLP). Waarden <30 nmol/L worden vaak beschouwd als suboptimaal, terwijl concentraties <20 nmol/L doorgaans wijzen op een deficiëntie.​

Een vitamine B6-tekort kan zich uiten in scheurtjes in de lippen en mondhoeken (ceilosis), ontsteking van het mondslijmvlies (stomatitis), een ontstoken tong (glossitis), seborrhoïsch eczeem, perifere neuropathie en bloedarmoede.​ Daarnaast worden vermoeidheid, depressieve klachten, cognitieve achteruitgang, verminderde weerstand, migraine en verhoogde homocysteïnespiegel gezien.   

Risicogroepen voor een vitamine B6-tekort zijn onder meer mensen met een chronisch alcoholgebruik, nierfunctiestoornissen of dialyse, en mensen met auto-immuunziekten of malabsorptieproblematiek, zoals coeliakie of de ziekte van Crohn.​ Daarnaast kunnen zwangerschap en het gebruik van orale anticonceptiva de behoefte aan vitamine B6 verhogen.​

• Vitamine B6-afhankelijke syndromen, zoals sideroblastaire anemie, vitamine B6-afhankelijke epilepsie en stofwisselingsstoornissen zoals homocystinurie en cystathioninurie
• Vitamine B6-deficiëntie
• Hyperhomocysteïnemie
• Door antipsychotica veroorzaakte hyperprolactinemie
• Chronisch nierfalen, hemodialyse, nierstenen (nefrolithiase)
• Zwangerschapsmisselijkheid ​
• PMS (premenstrueel syndroom)
• Sensorische polyneuropathie (door B6-tekort) 
• Hart- en vaatziekten (bijvoorbeeld hypertensie), in combinatie met vitamine B12 en folaat
• Migraine, toegediend in combinatie met folaat ​
• Hyperthyroïdie
• Bijwerkingen viervoudige anti-H. pylori-behandeling ​
• Restless-legs syndrome, toegediend in combinatie met magnesium
• Diabetes mellitus, (preventie) diabetescomplicaties
• Metabool syndroom, obesitas
• Preventie neurodegeneratieve aandoeningen
• (Post-partum)depressie, door het belang van PLP-afhankelijke enzymen voor de synthese van verschillende neurotransmitters
• Tardieve dyskinesie
• Autismespectrumstoornis, synthese neurotransmitters 

Er zijn geen contra-indicaties bekend. 

• Algemene therapeutische dosering: 50-200 mg/dag*
• Hyperhomocysteïnemie: 100 mg/dag* (met 0,5 mg foliumzuur) ​
• Premenstrueel syndroom: 50-100 mg/dag*​
• Carpaletunnelsyndroom: 100-200 mg/dag*
• Zwangerschapsmisselijkheid: 10-25 mg 3-4x per dag* ​
• Door antipsychotica veroorzaakte hyperprolactinemie: 300 mg 2x per dag* ​

*Doseringen tussen 50 en 200 mg per dag worden meestal goed verdragen, zeker als het vitamine B6-supplement gedurende een beperkte periode (enige weken tot maanden) worden ingenomen (zie veiligheid).  

De aanbevolen dagelijkse inname (RDA) van vitamine B6 varieert met leeftijd, geslacht en levensfase. De aanbevolen hoeveelheid loopt op van circa 0,5-1 mg/dag bij kinderen tot 1,5 mg/dag voor vrouwen en 1,7 mg/dag voor mannen boven de 50 jaar. Voor zwangere vrouwen bedraagt de aanbevolen inname 1,9 mg/dag en tijdens lactatie 2,0 mg/dag.​

Vanwege meldingen van perifere neuropathie bij langdurig gebruik van vitamine B6-supplementen heeft de EFSA de tolerable upper intake level (UL) voor volwassenen in 2023 verlaagd naar 12 mg/dag.​ De huidige UL’s zijn weergegeven in de onderstaande tabel. 

De EFSA verlaagde de veilige bovengrens voor vitamine B6 eerder al van 100 naar 25 mg/dag, waarna de maximaal toegestane hoeveelheid vitamine B6 in Nederlandse voedingssupplementen werd vastgesteld op 21 mg/dag.​(18)​ Naar aanleiding van de verdere verlaging van de UL naar 12 mg/dag in 2023 wordt deze bovengrens momenteel opnieuw geëvalueerd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.​​ 

Inname van een enkele B-vitamine kan het beste vergezeld worden van een B-complex.

• Isoniazide, cycloserine, carbidopa en penicillamine kunnen de werking van vitamine B6 verminderen en daardoor de kans op een functioneel vitamine B6-tekort toeneemt.
• Hoge oestrogeenspiegels, bijvoorbeeld door orale anticonceptie of zwangerschap, kunnen de behoefte aan vitamine B6 verhogen doordat het vitamine B6-metabolisme verandert.​
• Anti-epileptica zoals valproïnezuur, carbamazepine en fenytoïne kunnen het metabolisme van vitamine B6 verhogen, waardoor de behoefte aan vitamine B6 toeneemt.
• Vitamine B6 kan de serumspiegels van fenytoïne en fenobarbital verlagen.​
• Vitamine B6 kan theoretisch de werking en bijwerkingen van amiodaron beïnvloeden.​
• Theofylline kan de beschikbaarheid van de actieve vorm van vitamine B6 verlagen.​
• Langdurig gebruik van NSAID's, zoals celecoxib en naproxen, kunnen mogelijk het vitamine B6-metabolisme verstoren.​
• Vitamine B6 kan de afbraak van levodopa versnellen, waardoor de dopaminerge werking van levodopa afneemt. Deze interactie wordt opgeheven wanneer levodopa wordt gecombineerd met een decarboxylaseremmer, zoals carbidopa of benserazide.​
• Vitamine B6 kan theoretisch het bloeddrukverlagende effect van antihypertensiva versterken.​
• Alcohol verhoogt de afbraak van de actieve vorm van vitamine B6.

Er zijn geen aanwijzingen voor extra risico's van vitamine B6 tijdens zwangerschap of borstvoeding bij inname tot de aanvaardbare bovengrens (UL). Zeer hoge doseringen kunnen mogelijk de lactatie verminderen.​

Vitamine B6 wordt over het algemeen goed verdragen bij doseringen <100 mg per dag. Mogelijke milde bijwerkingen zijn maagklachten, misselijkheid, verminderde eetlust, hoofdpijn, slaperigheid en huidreacties. Een relatief zeldzame maar belangrijke bijwerking van langdurige suppletie is sensorische perifere neuropathie. ​

Er zijn de afgelopen jaren meerdere meldingen gedaan van perifere neuropathie (prikkeling in handen en voeten, doof gevoel, verminderde tastzin, onzeker lopen) bij gebruik van vitamine B6-supplementen, bij uiteenlopende doseringen. Opvallend is dat neuropathie zowel kan voorkomen bij een vitamine B6-tekort als bij langdurige hoge innames van vitamine B6-supplementen. Hoewel neuropathie vaker werd gerapporteerd bij langdurig gebruik van hogere doseringen, zijn ook gevallen beschreven bij relatief lage doseringen. Het optreden van neuropathie lijkt daarom niet uitsluitend dosisafhankelijk te zijn. Bij symptomen die kunnen wijzen op sensorische polyneuropathie is het belangrijk direct te stoppen met de vitamine B6-suppletie; de klachten verdwijnen daarna meestal binnen enkele maanden. 

Meldingen bij het Nederlandse bijwerkingencentrum Lareb laten zien dat >96% van de gevallen van vitamine B6-geassocieerde neuropathie samenhing met het gebruik van PN-bevattende supplementen. De gebruikte doseringen varieerden van 2 tot 250 mg/dag en correleerden niet consistent met plasma-PLP-spiegels. Hierbij moet worden meegewogen dat het merendeel van de beschikbare supplementen pyridoxine bevat. ​

Experimenteel onderzoek suggereert ook dat vooral pyridoxine neuronale schade kan veroorzaken. Een mogelijke verklaring is dat hoge concentraties pyridoxine het enzym pyridoxal kinase (PDXK) remmen, waardoor de vorming van de actieve vorm pyridoxaal-5-fosfaat (PLP) afneemt. Hierdoor kan de werking van neurotransmitters zoals GABA verstoord raken, wat mogelijk bijdraagt aan perifere zenuwschade.​

Daarnaast lijken factoren zoals genetische variatie, alcoholgebruik, medicatiegebruik en de duur van suppletie medebepalend voor de individuele gevoeligheid voor neuropathie.

1. Vitamin B6. Linus Pauling Institute, Micronutrient Information Center, Oregon State University, 2024.
2. Inname van vitamine B6 2019-2021. Wat eet Nederland, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.
3. Turck D et al. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin B6. EFSA Journal. 2023;21. 
4. Vitamin B6 - monograph. Natural Medicines, 2026.  
5. Vitamin B6, Fact Sheet for Health Professionals. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements.   
6. Pyridoxine. Farmacotherapeutisch Kompas, Zorginstituut Nederland.
7. Jeon J et Park K. Dietary Vitamin B6 Intake Associated with a Decreased Risk of Cardiovascular Disease: A Prospective Cohort Study. Nutrients. 2019;11:1484.
8. Zhao LG et al. Prospective cohort studies of dietary vitamin B6 intake and risk of cause-specific mortality. Clin Nutr. 2019;38:1180–7.
9. Tian S et al. Vitamin B6 and folate intake are associated with lower risk of severe headache or migraine in adults: An analysis based on NHANES 1999–2004. Nutr Res. 2024;121:51–60.
10. Li L et al. Relationship between vitamin B6 intake and thyroid function in US adults: NHANES 2007–2012 results. PLoS One. 2025;20:e0321688.
11. Cui MY et al. Can vitamin B6 alleviate the adverse reactions of quadruple anti-Helicobacter pylori regimen? : randomized controlled trial. BMC Infect Dis. 2023;23:590.
12. Jadidi A et al. Therapeutic effects of magnesium and vitamin B6 in alleviating the symptoms of restless legs syndrome: a randomized controlled clinical trial. BMC Complement Med Ther. 2023;23:1.  \
13. Mascolo E et Vernì F. Vitamin B6 and diabetes: Relationship and molecular mechanisms. Int J Mol Sci. 2020;21:3669.
14. Dawood MH et al. Assessing pyridoxine adjuvant therapy effects on blood glucose levels in type 2 diabetes: A randomized clinical trial. J Med Life. 2023;16:1474–81.
15. Haidari F et al. The Effect of Pyridoxine Hydrochloride Supplementation on Leptin, Adiponectin, Glycemic Indices, and Anthropometric Indices in Obese and Overweight Women. Clin Nutr Res. 2021;10:230-42.
16. Khodadad M et al. Can Vitamin B6 help to prevent postpartum depression? A randomized controlled trial. Int J Prev Med. 2021;12:136.
17. Umar MU et al. High dose pyridoxine for the treatment of tardive dyskinesia: clinical case and review of literature. Ther Adv Psychopharmacol. 2016;6:152-6.
18. Sato K. Why is vitamin B6 effective in alleviating the symptoms of autism? Med Hypotheses. 2018;115:103–6.
19. Vrolijk MF et al. Inter-individual differences in pharmacokinetics of vitamin B6: A possible explanation of different sensitivity to its neuropathic effects. PharmaNutrition. 2020;12. 
20. Vitamine B6: maximale hoeveelheden voor toevoeging aan voedingsmiddelen en voedingssupplementen. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. 2025.
21. Brown MJ et al. Vitamin B6 Deficiency. StatPearls. 2023.
22. Vitamin B6 and neuropathy-an update. Bijwerkingencentrum Lareb.
23. Hadtstein F et Vrolijk M. Vitamin B-6-Induced Neuropathy: Exploring the Mechanisms of Pyridoxine Toxicity. Adv Nutr. 2021;12:1911–29.